النُّجُومُ طُمِسَتْ « 1 » به خود مىگيرد ؛ يعنى محو اثر آن از نور و غيره . امّا در آيهء مِنْ قَبْلِ أَنْ نَطْمِسَ وُجُوهاً فَنَرُدَّها عَلى أَدْبارِها « 2 » ، طمس ، گسترش معنايى مىيابد و افقى ديگر به خود مىگيرد كه عقل در آن به نظاره مىنشيند و به ژرفاى آن نمىرسد . برداشتها در تعيين و رسيدن به اين معنا به رقابت برخاسته و شايد اكنون به بهترين و جذابترين آن روى آورديم و برخى از گنجهاى آن را ارائه دهيم كه مايهء تجلّى برخى از اسرار آن است . طبرى مىگويد : « يعنى قبل از اين كه چشمانش و آثار آن را محو سازيم و همچون پس گردن صافش سازيم ، چشمانش را در پشت سرش قرار مىدهيم و عقب عقب راه مىروند . » و سخن ابن عبّاس را روايت مىكند كه گفت : « از آن حواس ، بينى ، چشم يا ابرو را محو مىسازيم تا چون پشت گردد و اين زشت جلوه دادن بزرگى براى زيبايىهاى انسان است . » راغب در مفردات اقوالى را بدون ذكر گويندگانش آورده ، مىگويد : « برخى گفته‌اند : « منظور در دنياست كه بر صورتشان مو مىرويد و صورتشان مثل صورت ميمون و سگ مىگردد . برخى هم مىگويند منظور در آخرت است و اشاره به آيهء وَ أَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ وَراءَ ظَهْرِهِ « 3 » ؛ يعنى چشمانشان در پشت گردن آنها باشد . گفته شده است : آنها را از هدايت بازمىدارد و به گمراهى سوق مىدهد ؛ مثل آيهء وَ أَضَلَّهُ اللَّهُ عَلى عِلْمٍ وَ خَتَمَ عَلى سَمْعِهِ وَ قَلْبِهِ « 4 » . و گفته شد : مراد از وجوه ، بزرگان و رؤسايند كه بزرگان آنها را فرودست قرار مىدهيم ، كه اين بزرگترين بدبختى است . » فرّاء در معانى القرآن دو قول آورده است : 1 - صورت را به پشت برگرداند . 2 - چهره را محلّ رويش مو گرداند ، مثل چهرهء ميمون . كه همان ردّ به پشت سرش مىباشد ؛ چون محلّ رويش مو در انسانها در پشت سرشان است ، و اين به آيهء أَوْ نَلْعَنَهُمْ كَما لَعَنَّا أَصْحابَ السَّبْتِ « 5 » شبيه‌تر است . مىگويد : « يا آنها را به ميمون مسخ مىكنيم . »

--> ( 1 ) - مرسلات ( 77 ) آيهء 8 : پس وقتى كه ستارگان محو شوند . ( 2 ) - نساء ( 4 ) آيهء 47 : پيش از آن كه چهره‌هايى را محو كنيم و در نتيجه آنها را به قهقرا بازگردانيم . ( 3 ) - انشقاق ( 84 ) آيهء 10 : و امّا كسى كه كارنامه‌اش از پشت سرش به او داده شود . ( 4 ) - جاثيه ( 45 ) آيهء 23 : و خدا او را دانسته گمراه گردانيده و بر گوش او و دلش مهر زده . ( 5 ) - نساء ( 4 ) آيهء 47 : يا همچنان كه اصحاب سبت را لعنت كرديم ، آنان را [ نيز ] لعنت كنيم .